Thermometer controleren of kalibreren: zo doe je dat

Zo test je je keukenthermometer met smeltend ijs en kokend water, hoe vaak je dat doet en wanneer je hem laat kalibreren of vervangt.

Al je temperatuurlijsten zijn zo betrouwbaar als de thermometer waarmee je meet. Wijkt je thermometer een paar graden af, dan schrijf je elke dag een verkeerde waarde op zonder het te merken. Daarom test je je thermometer regelmatig. In dit artikel lees je hoe je dat doet met ijswater en kokend water, hoe vaak, en wat je vastlegt.

Testen, kalibreren of ijken?

Deze woorden worden door elkaar gebruikt, maar ze betekenen niet hetzelfde:

Testen of controleren: je kijkt zelf of de thermometer de juiste waarde geeft bij een temperatuur die je kent. Dat kan in je eigen keuken.
Kalibreren: een gespecialiseerd bedrijf vergelijkt je thermometer met een nauwkeurig referentie-instrument en legt de afwijking vast. Soms wordt de thermometer daarna ook bijgesteld.
IJken: een wettelijke controle van meetinstrumenten. Die is voor een keukenthermometer meestal niet aan de orde.

In de Hygiënecode voor de Horeca gaat het om het testen van thermometers. KHN heeft daarvoor een aparte registratielijst.

Wat heb je nodig?

je prikthermometer;
een glas of beker met veel ijsblokjes of gemalen ijs en een beetje koud water;
een pan met water dat flink kookt;
de registratielijst of je app.

Test 1: smeltend ijs

Vul een glas helemaal met ijs, het liefst gemalen ijs. Giet er een beetje koud water bij, net genoeg om de ruimtes te vullen.
Roer en wacht even, zodat het water overal even koud is.
Steek de punt van de thermometer in het midden van het ijswater. Raak de bodem en de wand van het glas niet.
Wacht tot de waarde stilstaat.
Lees af. Smeltend ijs is 0 °C. Schrijf op wat je thermometer aangeeft.

Test 2: kokend water

Breng water flink aan de kook.
Steek de punt van de thermometer in het water. Raak de bodem en de wand van de pan niet.
Wacht tot de waarde stilstaat en lees af. Kokend water is in Nederland ongeveer 100 °C. Schrijf op wat je thermometer aangeeft.

Pas op voor de stoom en houd je hand niet boven de pan. Laat de thermometer daarna afkoelen en maak hem schoon.

Wanneer is de afwijking te groot?

Op de registratielijst voor het testen van thermometers van KHN staat dat je een thermometer die meer dan 1,0 °C afwijkt, laat kalibreren of vervangt. Kijk in de actuele versie van je hygiënecode welke afwijking voor jou geldt.

Gebruik een thermometer die te veel afwijkt niet meer voor je registraties. Leg hem apart, zodat niemand hem per ongeluk pakt.

Hoe vaak test je?

Op dezelfde registratielijst van KHN staat dat je één keer per drie maanden test. Controleer wat in jouw hygiënecode staat.

Test ook tussendoor:

als je een nieuwe thermometer gaat gebruiken;
als de thermometer is gevallen;
als de waarden je vreemd lijken, bijvoorbeeld een koelkast die opeens veel warmer lijkt.

Heb je meer thermometers in de keuken? Geef ze elk een nummer of naam en test ze allemaal.

Wat leg je vast?

Per test noteer je:

de datum;
welke thermometer;
de waarde in smeltend ijs;
de waarde in kokend water;
wie de test deed;
wat je deed als de afwijking te groot was, bijvoorbeeld: nieuwe thermometer gekocht.

En de thermometer in je koelkast?

Het display van een koelkast of koelcel is ook een thermometer. Vergelijk die af en toe met je geteste prikthermometer. Geeft het display steeds een andere waarde, laat dan een monteur kijken. Lees ook Temperatuurlijst koelkast en vriezer: wat moet erop staan?

Zo helpt Keurlog

In Keurlog staat het testen van je thermometer als vaste controle in de planning. De app herinnert je eraan als het tijd is. Wijkt de thermometer te veel af, dan leg je direct vast wat je hebt gedaan. Keurlog is binnenkort in de App Store.

Bronnen

Laatst gecontroleerd: oktober 2026

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Regels en normen kunnen veranderen. Wat voor jouw bedrijf geldt, staat in de actuele hygiënecode voor jouw branche en op de websites van de overheid en de NVWA.